ओखलढुंगा ५, चैत । खाने मुखलाई जुँगाले छेक्दैन भने झैँ, मोलुङ गाउँपालिका वडा नं ४, हर्कपुरका बृजबहादुर तामाङ दुवै आँखा नदेखे पनि बाँस निँगालोका विभिन्न सामग्री बाट मनग्य आम्दानी गर्दै आउनु भएको छ । उहाँले दुवै आँखा देख्नु हुन्न, लट्ठीको सहायताबाट यताउता हिँडडुल गर्नु हुन्छ । अलि टाढा जानु प¥यो भने अरु कसैको सहायता बिना संभव छैन । उहाँ घरमै बसेर बाँस निगालोका विभिन्न सामग्रीहरु बनाई बेचबिखन गरेर राम्रो आम्दानी गर्दै आउनु भएको छ । “म बाहिर गएर अन्य काम गर्न सक्दिन, घरमै बसेर बाँस निगालो बाट मुडा, किचन ¥याक, सुज¥याक, मन्दिर बनाएर बेच्छु ।”
बृज बहादुरले बनाएका बाँस निँगालोका सामग्रीहरु :
श्रीमति, तिनजना छोरा सहित ५ जनाको परिवार रहेको छ । तिनैजना छोरा स्कुल जान्छन् ।
श्रीमति विमला तामाङले घरायसी काम गर्नुहुन्छ । उहाँहरुको परिवार अहिले रामै्र सँग
चलेको छ । बृज बहादुरले दैनिक बाँस, निँगालोका सामग्रीहरु बनाउनु हुन्छ र बेच्नु
हुन्छ । “सामग्री उत्पादन गर्न
मात्रै कठिन हो, बजारको लागि खासै समस्या छैन ।” बृज बहादुरले बनाएका सामग्रीहरु
सामुदायिक अस्पतालले खरिद गरिदिने गरेको छ
परिवार पाल्नलाई
बालुवा झिक्ने सम्मको काम गर्न पछि नपरेका बृजबहादुर, दैनिक खोलामा गएर
बालुवा झिक्ने गर्नुहुन्थ्यो । परिवारको भरणपोषणका लागि घरखेत सबै सिध्याई
ससुरालीमा गएर बस्नु भएको थियो । १० कक्षा पास गर्नुभएका बृज पढाई लेखाईमा
निक्कै राम्रो हुदाहुदै पनि आँखाको ज्योति नभएको र आर्थीक अवस्था कमजोर भएकै कारण
उहाँले उच्चशिक्षाका लागि अध्ययन गर्न सक्नुभएन । “पढ्न मन त थियो तर
पैसा नभएका कारण पढ्न सकिन ।”
सामुदायिक अस्पताल सोब्रु द्धारा सञ्चालीत
समुदायमा आधारित पुनःस्थापना कार्यक्रम ( सि. बि. आर.) ले मोलुङ गाँउपालिकामा
रहेका अपाङगता भएका ब्यक्तिलक्षीत ७ दिने मुडा बनाउने तालिमको आयोजना गरेको थियो ।
बृज बहादुरले, खोलाको बालुवा झिक्ने जस्तो जोखिमयुक्त काम छोडेर मुडा बनाउने तालिममा
सहभागी हुने निष्कर्ष निकाल्नु भयो । २०७७ साउन महिनामा भएको तालिममा सहभागी भई
मुडा बनाउन सिक्न थाल्नु भयो । पुर्ण रुपमा आँखा नदेख्ने बृज बहादुरलाई मुडा
बनाउने काम पनि सजिलो भने थिएन । तर पनि बालुवा झिक्न खोलामा जानु भन्दा घरभित्रै
बसेर काम सिक्न सजिलै लाग्यो । उहाँले मिहनेत गरेर मुडा बनाउने तालिम लिनु भयो । ७
दिने मुडा बनाउने तालिमले उहाँमा मुडा बनाउने सिपको विकास भयो । र मुडा बनाउने र
बेच्ने सोच बनाउनु भयो ।
“शुरुशुरुमा मुडा नबिक्ला
की भन्ने डर थियो, नबिके पनि घरमै प्रयोग गर्न पनि त सकिन्छ भन्ने सोच आएर मुडा बनाउन शुरु
गरेँ अहिले राम्रो विक्री भईरहेको छ ।”
उहाँले बानाएका मुडा निक्कै आर्कषक थिए, देख्नेहरुले खुबै मन पराउन थाले र किनेर पनि लान थाले । यसरी एक दुई जनाले किनेर लाने क्रम बढ्न थाले पछि, मुडा बनाउन झन हौसला बढ्यो र मुडा निर्माणमा बृद्धि गर्दै लगेको अनुभव सुनाउनु भयो ।
दृष्टिविहीन बृज
तामाङले मुडा बनाएर राम्रो आम्दानी
गरीरहेको देखेर ओखलढुंगा सामुदायिक अस्पतालले उहाँ लगायत अन्य अपाङ्गता भएका
ब्यक्तिहरुलाई तालिम दिई ब्यावसायिक बनाउने योजना बनाई पुनः तालिम शुरु गरेको थियो
। गत माघ महिनाको २२ गते बाट फागुन २२ गते सम्म एक महिने बाँसका सामग्री निर्माण
गर्ने तालिमको अयोजना गरेको हो । उक्त तालिममा बृज तामाङ लगायत मोलुङ गाउँपलिका भरिका अपाङ्गता भएका
ब्यक्तिहरुलाई तालिममा सहभागी गराईएको
सि.बि.आर. कार्यक्रमका संयोजक राम बुढाथोकीले बताउनु भयो ।
बासको हस्तकला बनाउने
तालिम लिएपछि बृजलाई झन हौसला बढ्यो र
पहिले देखि बनाउदै आएका मुडा संगै बाँसको मन्दीर, ¥याक, ऐनाको फ्रेम, कुर्सी, टेवुल लगाएतका
सामाग्री निर्माण गर्न शुरु गर्नुभयो ।
बृजले बनाएका मुडा
निकै मन पराएका ग्राहकले अहिले बाँस बाट बनाईएका
मन्दीर, ऐनाको फ्रेम, चुरीस्ट्याण्ड, सुज¥याक निकै मन पराउन थालेका छन् । आफुले बनाएको बाँसका सामग्रीको अत्याधिक
माग आउन थालेपछि, अहिले उहाँले श्रीमतीलाई पनि आफुले जस्तै बाँसको सामग्री निर्माण गर्न
सिकाउनु भएको छ । अहिले उहाँलाई श्रीमति बिमला तामाङ्गले पनि हस्तकलाको काम गर्न
सघाउने गरेको उहाँ बताउनु हुन्छ । उहाँ भन्नु हुन्छ ; “अहिले हस्तकलाका
सामग्रीको माग बढी आएकाले श्रीमतिलाई पनि यहि काम सिकाएको छु, अहिले उनले सहयोग
गरिरहेकी छिन् ।”
बृजलाई ब्यावसाय गर्न
समुदायमा आधारित पुनःस्र्थापना कार्यक्रम (सि. बि. आर.) ले ६० हजार बराबरको सामान
र २६ हजार नगद उपलब्ध गराए पछि हस्तकला ब्यावसायले झन गति लिएको छ । एउटा मुडाको
सरदर रु ७ सय र मन्दिर सरदर ३ हजार देखि ३५ सय सम्ममा बिक्री वितरण भईरहेको बताउनु
भयो । राम्रो विक्री वितरण सँगै राम्रो आम्दानी पनि गरिरहेको बताउनु भयो । “महिनामा केहि भएन भने
पनि सबै खर्च कटाएर १५ देखि २० हजार चोखो आम्दानी गर्न सफल भएको छु ।”
सामुदायिक अस्पताल
मिसन सोब्रुले सन्चालन गरेको समुदायमा आधारीत पुनःस्र्थापना कार्यक्रम मार्फत
मोलुङ गाँउपालिका र खिजीदेम्बा गाउँपालिकामा २०७६ माघ बाट सञ्चालनमा आएको समुदायमा
आधारीत पुनःस्र्थापना कार्यक्रमले मोलुङ गाउँपालिकामा ८४ जना अपाङगता भएका
ब्यक्तिहरुलाई सिपमुलक तालिममा सहयोग गरेको बताएका छन ।
(सि.बि.आर.)
कार्यक्रमकै आर्थीक सहयोगमा मोलुङ गाँउपालिकाका ४ जना घर बिहिनहरुलाई घर निर्माण
गरि दिएको छ । घर बिहिन मोलुङ ५ का तेज बहादुर सार्की, मोलुङ ३ का पदमबहादुर
तामाङ,
मोलुङ १ का खिना
तामाङ र मोलुङ ८ का धनकुमार राईलाई घर निर्माण गरि हस्तान्तरण गरिदिएको हो ।
समुदायमा आधारीत पुनःस्र्थापना कार्यक्रम (सि.बि.आर.) ओखलढुंगा सामुदायिक अस्पताल द्धारा सञ्चालित कार्यक्रम हो । अपाङगता भएका ब्यक्तिहरुलाई सक्षमबनाएर उनिहरुको जिवनयापनमा सहजता ल्याउनु यो कार्यक्रमको उद्देश्य रहेको (सि.बि.आर.) कार्यक्रमका संयोजक राम बुढाथोकीले बताउनु भयो .
बाँसको फिफी बनाउदै बृज बहादुर
।
